PROTEINS 15% OFF Code: BIALKO15

Podział węglowodanów z biochemicznego punktu widzenia

Czego dowiesz się w tym artykule?

  • Definicja i ogólny zarys;
  • Podział węglowodanów z biochemicznego punktu widzenia + rodzaje;
  • Podział węglowodanów z punktu widzenia żywienia + rodzaje;

Definicja

Węglowodany składają się z atomów: węgla, wodoru i tlenu w proporcji 1:2:1. Ich główną rolą (zaraz obok tłuszczów) jest dostarczenie energii do organizmu. W większości diet ich ilość waha się od 40 do 80 % zapotrzebowania. Pelnią rolę w regulacji procesów sytości
i głodu, stanowią materiał strukturalny i zapasowy, a poprzez ich udział w syntezie alaniny – pełnią funkcję budulcową. Wpływają także na poziom glukozy i insuliny we krwi, na metabolizm lipidów, na pracę układu pokarmowego – poprzez fermentację. Posiłki węglowodanowe winny stanowić więcej niż połowę dziennego spożycia, a w przypadku osób uprawiających intensywne ćwiczenia fizyczne – dieta powinna dostarczać ich na poziomie 8-10 g/kg mc./dzień.

Podział węglowodanów z biochemicznego punktu widzenia

Węglowodany dzielmy na:

  1. Monosacharydy – węglowodany proste (cukry proste). Składają się z 3,4,5,6,7 atomów węgla w cząsteczce.

Najważniejsze z nich to heksozy (glukoza, fruktoza, galaktoza i mannoza), natomiast
w naturze w formie wolnej występuje tylko glukoza i fruktoza.

  1. Cukry złożone – disacharydy – składają się z dwóch cząstek monosacharydów (sacharoza, laktoza, maltoza); oligosacharydy – składają się z 3-10 cząstek monosacharydów (rafinoza, stachioza, maltodekstryny); polisacharydy – składają się z więcej niż 10 cząstek monosacharydów (glikogen, skrobia, celuloza, hemiceluloza, pektyny, gumy).

Rodzaje:

a) Disacharydy – dwucukry. Najistotniejsza spośród dwucukrów to laktoza – cukier mleczny oraz sacharoza. Laktoza znajduje się w mleku i naturalnych napojach mlecznych, na poziomie 5%. Na świecie ok.33% populacji nie toleruje laktozy, dlatego dość często jest podstawą wykluczeń w dietach eliminacyjnych. Sacharoza natomiast uchodzi za „standard” słodkiego smaku (nazywana po prostu cukrem), węglowodan ten nadaje cech organoleptycznych produktom tj. smaku.

b) Trójcukry i czterocukry (oligosacharydy) takie jak rafinoza czy stachioza nie są trawione przez układ enaymzatyczny, ich źródłem są rośliny strączkowe np. fasola, groch, są przyczyną wzdęć – poprzez wykorzystywanie tych cukrów przez mikroflorę jelitową, a co za tym idzie – powstawanie gazów.

c) Polisacharydy – skrobia, w stanie surowym jest trudna do strawienia, podatność na działanie enzymów trawiennych zwiększa się dzięki pęcznieniu – przy wyższej temperaturze i w obecności wody. Skrobia występuje szczególnie w ziemniakach, stanowi 15-22 %. Glikogen – kolejny polisacharyd, w organizmie człowieka magazynowy jest w mięśniach. Także spotyka się go w wątrobie, jednakże to mięśnie zawierają jego większą ilość. Powstaje w wyniku przemiany glukozy na drodze glikogenogenezy – tworzy się dzięki temu depozyt glukozy, co zostaje wykorzystane w czasie wzmożonego wysiłku czy sytuacjach stresowych jako źródło energii.

d) Polisacharydy mieszane jak np. pektyny składają się z cukrów prostych, pełnią rolę ochronną lub strukturalną. Inne polisacharydy mieszane mogą być stosowane jako stabilizatory czy substancje zagęszczające w produkcji żywności.

e) Pochodne cukrów prostych z grupami alkoholowymi – sorbitol czy ksylitom są stosowane jako zamienniki sacharozy.

 

Podział węglowodanów z punktu widzenia żywienia

 

            Podział ten opiera się na podatności ich trawienia w przewodzie pokarmowym człowieka oraz na efekcie glikemicznym – czyli wzrost stężenia glukozy we krwi, jaki wywołują po ich spożyciu.

Węglowodany dzielmy na:

  1. Przyswajalne – potocznie nazywane po prostu węglowodanami. Trawione i wchłaniane w jelicie cienkim, podnoszą poziom glukozy we krwi po ich spożyciu. Zaliczamy tutaj skrobię, glikogen, monosacharydy i disacharydy.
  2. Nieprzyswajalne – zasadniczy składnik włókna pokarmowego. Nie podnoszą poziomu glukozy w krwi po spożyciu, nie są trawione w wchłaniane w jelicie cienkim (polisacharydy nieskrobiowe). Tutaj sztandarowym przykładem jest błonnik.

 

 

Rodzaje:

  1. Błonnik to polimery węglowodanów, nie jest trawiony w jelicie cienkim i nie jest wchłaniany, występuje naturalnie w żywności, stymuluje procesy fermentacji w jelicie grubym, obniża poposiłkowej stężenie glukozy we krwi i/lub stężenie isnuliny. Blonnik obejmuje cała gamę związków od celulozy do gum. Błonnik zwłaszcza rozpuszczalny nadaje pokarmowi wartość sytną. Błonnik reguluje funkcjonowanie przewodu pokarmowego.

 

W praktyce produkty składają się zarówno węglowodanów prostych jak i złożonych, co utrudnia ich klasyfikację, jak np. banany, które w zależności od stopnia dojrzałości zawierają cukry proste i skrobię. Ważniejsze dla wydolności sportowej – od efektu wzrostu poziomu cukru we krwi – jest tempo wchłaniania węglowodanów z jelita cienkiego do krwioobiegu. Im proces szybszy – tym komórki mięśniowe na tym skorzystają (lub inne komórki organizmu), co wpływa zarówno na trening jak i regenerację.

 

Literatura:

  •          B. Frączek, J. Krzywański, H. Krysztofiak „dietetyka sportowa” PZWL, Wydanie I - 1 dodruk, Warszawa 2019
  •          J. Gawęcki „Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu” Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012
  •          D. Śliż, A. Mamciarz „Medycyna stylu życia”, PZWL, Wydanie I - 2  dodruk, Warszawa 2019
  •          A. Bean ”Żywienie w sporcie”, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Wydanie II.

Sylwia Pietrzak

Promotorka Bodypak

Blog jest napisany w celach informacyjnych. W żaden sposób nie służy do stawiania diagnozy, czy sugerowania metod leczenia. Pamiętaj, że artykuły zamieszczone na tej stronie nie stanowią fachowej porady medycznej (lekarskiej, farmaceutycznej itp.). Osoby czytające tę stronę internetową powinny przed podjęciem decyzji leczenia skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą. Na tej stronie nie ma informacji o lekach, a wszystkie preparaty to suplementy diety.

© UWAGA - ARTYKUŁ AUTORSKI BODYPAK - kopiowanie oraz rozpowszechnianie artykułów zamieszczonych w sklepie BODYPAK.PL jest zabronione! Zgodnie z Ustawą z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.)

Mogą Cię zainteresować wybrane produkty:

Trec Mass XXL - 4800g
164,99 PLN
Zobacz produkt
Odżywka na Masę 6PAK Nutrition Gain PAK - 3000g
79,00 PLN
Zobacz produkt
Sport Definition Mass Definition - 3kg
99,00 PLN
Zobacz produkt
Porównaj produkty
0
Usuń z porównania
Ukryj
Wyczyść