Napoje izotoniczne, hipertoniczne i hipotoniczne - czym są i kiedy je stosować?

Obecnie na rynku produktów przeznaczonych dla osób aktywnych fizycznie znajduje się mnóstwo suplementów, których stosowanie ma na celu polepszenie wydajności i komfortu podczas wysiłku. Do takich produktów należą m.in. napoje izotoniczne, hipertoniczne i hipotoniczne. Czym one są i kiedy powinniśmy je stosować?

Kompozycja tych produktów zawsze opiera się na wodzie, węglowodanach, sodzie oraz opisanej na etykiecie osmolalności. Napoje te mają na celu wyrównanie poziomu wody i elektrolitów wydalanych z organizmu w procesie wydzielania potu, a także uzupełnienie witamin i soli mineralnych oraz węglowodanów spalanych podczas wysiłku fizycznego.

W odróżnieniu od napojów energetyzujących produkty te mają niską zawartość cukru i w niewielkim stopniu nasycone są dwutlenkiem węgla. Napoje izotoniczne są bardzo potrzebne w trakcie uprawiania dyscyplin sportowych wymagających długotrwałego i intensywnego wysiłku, np.: kolarstwo, biegi długodystansowe, turystyka górska.

Czym jest osmolalność?

Porównując napoje izotoniczne, hipertoniczne i hipotoniczne jedną z najważniejszych cech będzie ich osmolalność. Jest to określenie na indeks liczby cząsteczek w roztworze, a ujmując to w uproszczeniu – określa ich ilość na 100ml danego napoju. Dzięki określeniu jaką osmolalność ma dany napój, możliwe jest jego przypisanie do danej grupy:

• napoje hipotoniczne – mają niższą osmolalność w stosunku do płynów naszego ciała,
• napoje izotoniczne – mają taką samą osmolalność co płyny naszego ciała,
• napoje hipertoniczne – mają wyższą osmolalność w stosunku do płynów naszego ciała.

Napoje hipotoniczne

Osmolalność płynu hipotonicznego mieści się w przedziale 200-250 mmol/kg, zawierając tym samym 2-4g węglowodanów na 100ml płynu. Szybko się wchłaniają, a tym samym szybko gaszą pragnienie, ale nie poprawiają równowagi wodno-elektrolitowej, ponieważ zawierają zbyt mało elektrolitów, aby uzupełnić straty powstałe po intensywnym wysiłku fizycznym.

Napoje izotoniczne

Osmolalność napoju izotonicznego jest zbliżona do osmotycznych substancji czynnych, które znajdują się w naszej krwi. W ich skład wchodzi 6-8g węglowodanów na 100ml płynu. Wchłaniają się równie szybko jak woda mineralna, lecz efektywniej nawadniają organizm i uzupełniają ubytki powstałe po intensywnym wysiłku fizycznym. Napój taki zapewnia także utrzymywanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi, co skutecznie opóźnia pojawianie się objawów zmęczenia.

Napoje hipertoniczne

Napojami hipertonicznymi są zazwyczaj tzw. „energy-drinki”. Ich głównym zadaniem jest zapewnienie dużej ilości energii, a więc zwiększenie poziomi glikogenu zaraz po zakończeniu długotrwałego, wytrzymałościowego wysiłku fizycznego, kiedy nawodnienie nie jest już tak bardzo istotne. Wchłaniają się o wiele wolniej niż izotoniki, więc stosowanie ich w trakcie wysiłku fizycznego nie będzie miało większego sensu.

Korzyści ze stosowania napojów izo- hiper- i hipotonicznych:

• skutecznie gaszą pragnienie
• utrzymują wodę w organizmie
• uzupełniają mikro- oraz makroelementy

Wiedza a praktyka - kiedy zastosować konkretny produkt?

1. Twój wysiłek jest stosunkowo krótki, ale bardzo intensywny i czujesz potrzebę „doładowania” węglowodanów? Sięgnij po napój hipotoniczny.
2. Masz przed sobą wyprawę w góry lub maraton do przebiegnięcia? A może sprzyja piękna pogoda i wybierasz się w długą trasę rowerową? Zdecydowanie najlepszym wyborem będzie napój izotoniczny.
3. Właśnie skończyłeś trening i jedyne czego pragniesz to uzupełnić niedobory witamin, minerałów i glikogenu? Napój hipertoniczny będzie dla Ciebie najlepszym rozwiązaniem.