Betaina - właściwości i działanie, zastosowanie

Chlorowodorek betainy stanowi podstawowy składnik, z którego powstaje kwas solny żołądka. Betaina swoją nazwę zawdzięcza burakom, z których pierwszy raz została wyizolowana. Beta to łacińska, zwyczajowa nazwa dla tego warzywa. Na rynku suplementów diety zyskuje coraz większą popularność ze względu na wspomaganie procesów trawiennych oraz umożliwienie pozbycia się niestrawności i gazów. Przeanalizujmy, czym dokładnie jest betaina oraz dla kogo suplementacja tą substancją będzie korzystna.

Betaina – co to jest?

Betaina, znana również jako trimetyloglicyna TMG, jest aminokwasem, pochodną glicyny. W zależności od warunków środowiskowych może działać zarówno jako kwas, jak i zasada. Oznacza to, że stanowi związek chemiczny o charakterze amfoterycznym. Odpowiedzialna jest za syntezę białek, a także wiąże kreatynę przyczyniając się w bezpośredni sposób do wyglądu naszych paznokci, włosów oraz skóry.

Betaina stanowi lipotrop, czyli substancję ograniczającą powstawanie stłuszczeń w wątrobie. Pełni ponadto niezmiernie istotną rolę w detoksykacji organizmu.

Betaina to doskonały osmolit, co oznacza, że pełni funkcje osmoregulacyjne. Potrafi reagować na stan nawodnienia komórek. Jest także głównym dawcą grup metylowych, przez co bierze udział w powstawaniu metioniny w nerkach oraz wątrobie.

Po raz pierwszy została wyizolowana z buraków cukrowych, które stanowią obecnie jej najpopularniejsze źródło. Betaina jest niezmiernie istotna dla prawidłowej absorpcji wapnia, witaminy B12, a także żelaza z pożywienia. Suplementy często zawierają dodatek pepsyny, która jest enzymem trawienia białek.

Betaina a betaina HCL

Betaina HCL to połączenie betainy z kwasem chlorowodorowym. Innymi słowy stanowi kwaśną wersję aminokwasu, przez co jest doskonałym źródłem, z którego powstaje kwas solny. Jej spożycie obniża pH żołądka i usprawnia jego funkcjonowanie. Znaleźć można ją przede wszystkim w suplementach diety. Stosuje się ją głównie w celu poprawienia trawienia białek oraz pozyskiwania składników odżywczych z pokarmu.

Betaina z kolei może być stosowana jako środek poprawiający funkcje metaboliczne. Ponadto ma ona także swoje zastosowanie jako składnik kosmetyków, który doskonale nawilża skórę. Jest często dodawana do szamponów oraz kremów. Trwają badania nad jej wpływem na przebieg chorób nowotworowych oraz na kwestie związane z psychiką.

Naturalne źródła betainy

Najbogatszym źródłem betainy są buraki cukrowe, z których to przede wszystkim jest pozyskiwana w celach komercyjnych. Ponadto można znaleźć ją w:

• szpinaku,

• jęczmieniu,

• rybach,

• owocach morza, głównie małżach oraz krewetkach,

• niektórych produktach pełnoziarnistych.

Właściwości betainy

Betaina bierze udział w procesach metabolicznych obejmujących przemiany białek, a także metabolizm węglowodanów oraz kwasów tłuszczowych, aminokwasów i amoniaku. Odgrywa istotną rolę w cyklu metioniny. Metionina z kolei jest istotna w wewnętrznym tworzeniu kreatyny przez komórki. Jest to istotne zarówno z punktu widzenia wyglądu cery, jak i szlaku energetycznego ATP, wykorzystywanego podczas krótkich, intensywnych wysiłków.

Betaina i jej właściwości:

• obniża poziom homocysteiny,

• przeciwdziała stanom zapalnym,

• zapobiega powstaniu niealkoholowego stłuszczenia wątroby,

• poprawia samopoczucie oraz łagodzi objawy chorób sercowo-naczyniowych,

• chroni komórki przed nadmierną ilością mocznika.

Działanie betainy

Betaina HCL jest wykorzystywana w suplementacji przede wszystkim ze względu na możliwość poprawienia funkcjonowania żołądka oraz procesów trawiennych. Jej stosowanie umożliwia lepsze pozyskiwanie witamin oraz minerałów z pokarmu. W efekcie suplementacji dochodzi do wydajnego odżywienia ciała, co przekłada się na lepsze funkcjonowanie zarówno fizyczne, jak i psychiczne.

Substancja ta pełni ważne funkcje w organizmie, odpowiadając między innymi za utrzymanie prawidłowego nawodnienia. W sporcie jest korzystna, ponieważ dodatkowo może zwiększyć stężenie kreatyny dostępnej w mięśniach, umożliwiając zwiększenie wydolności w trakcie wysiłków beztlenowych.

Suplementacja podnosi poziom tlenku azotu, który rozszerza naczynia krwionośne, dzięki czemu krew przepływa łatwiej do pracujących mięśni i je odżywia oraz dotlenia.

Betaina do suplementacji w sporcie

Badania dowodzą, że suplementacja betainą może wspomagać powysiłkową regenerację mięśni. Dodatkowo, w trakcie testowania związku na piłkarzach, zanotowano wzrost siły zarówno dolnych, jak i górnych partii ciała oraz zwiększenie się wydolności tlenowej. Warto również wspomnieć, że inne badania potwierdzają pozytywny wpływ na wzrost mocy maksymalnej w ćwiczeniach oporowych.

Działanie betainy umożliwia niwelowanie negatywnych skutków stresu oksydacyjnego, a także hipertermię. Oznacza to, że jej stosowanie może korzystnie wpływać na zdolność organizmu do radzenia sobie w trudnych warunkach, dzięki zwiększeniu tolerancji na ciepło.

Przeczytaj także artykuł Regeneracja powysiłkowa – strategie żywieniowe

Jak dawkować betainę?

Suplementacja powinna przebiegać z rozwagą. Z tego względu najlepiej jest stosować betainę HCL w małych dawkach, aby zaobserwować reakcję organizmu. Najczęściej w jednej tabletce znajdziemy 500 mg substancji. Prawda jest taka, że ustalenie optymalnej dawki jest indywidualną kwestią opartą o metodę prób i błędów. Pozytywna odpowiedź organizmu sprawia, że można zwiększyć dawkowanie do dwóch tabletek. Uznaje się, że optymalna dawka betainy w trakcie dnia wynosi od 1000 do maksymalnie 2500 mg.

Zaleca się stosowanie suplementu na około 30 minut przed posiłkiem. Ma to na celu optymalizację działania betainy i nasilenie produkcji soków żołądkowych.

Skutki uboczne betainy

Betaina jako substancja naturalna jest stosunkowo bezpieczna. Nie odnotowuje się żadnych poważniejszych objawów jej przyjmowania wśród osób zdrowych. Spożycie zbyt dużych dawek może jednak prowadzić do wystąpienia:

• biegunek,

• nudności,

• rozstroju żołądka.

Do przeciwwskazań jej przyjmowania na własną rękę należą:

• choroby serca, a dokładniej możliwa interakcja z przyjmowanymi lekami,

• uszkodzenia wątroby,

• kamienie nerkowe oraz nieprawidłowe funkcjonowanie nerek,

• cukrzyca.

Nie należy podawać produktów zawierających betainę kobietom w ciąży oraz u małych dzieci.