Maślan sodu a bariera jelitowa – jak maślan wpływa na szczelność jelit?

Czym jest bariera jelitowa i dlaczego jej szczelność ma kluczowe znaczenie dla zdrowia?

Bariera jelitowa to złożony system ochronny, który oddziela światło jelita od wnętrza organizmu. Tworzą ją komórki nabłonka jelitowego, warstwa śluzu oraz struktury określane jako tight junctions, czyli ścisłe połączenia międzykomórkowe. Ich zadaniem jest selektywna kontrola przenikania składników odżywczych, wody i elektrolitów, przy jednoczesnym blokowaniu toksyn oraz patogenów [3].

Zaburzenie szczelności bariery jelitowej prowadzi do niekontrolowanego przenikania cząsteczek prozapalnych, co może inicjować odpowiedź immunologiczną i przewlekły stan zapalny. Badania pokazują, że prawidłowo funkcjonująca bariera jelitowa jest jednym z fundamentów homeostazy całego organizmu [4].

Nieszczelność jelit – czym jest i jakie niesie konsekwencje dla organizmu?

Zwiększona przepuszczalność jelit, często określana jako zespół nieszczelnego jelita, wiąże się z osłabieniem struktury tight junctions. W efekcie do krwiobiegu mogą przedostawać się endotoksyny bakteryjne (np. lipopolisacharydy – LPS), które aktywują układ odpornościowy [5].

Zjawisko to jest łączone z nasileniem stanu zapalnego, zaburzeniami funkcjonowania układu immunologicznego oraz pogorszeniem regeneracji organizmu. U osób intensywnie trenujących dodatkowym czynnikiem ryzyka jest stres fizyczny i metaboliczny, który może czasowo osłabiać barierę jelitową [6].

Maślan sodu – czym jest i jak działa w jelitach?

Maślan sodu jest solą kwasu masłowego – jednego z krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych powstających w jelicie grubym w wyniku fermentacji błonnika pokarmowego przez mikrobiotę jelitową. Kwas masłowy pełni funkcję głównego źródła energii dla enterocytów, czyli komórek nabłonka jelit [1].

Odpowiednie zaopatrzenie enterocytów w energię sprzyja ich regeneracji, różnicowaniu oraz utrzymaniu ciągłości nabłonka jelitowego. Badania wskazują również, że maślan wpływa na ekspresję genów związanych z funkcjonowaniem bariery jelitowej [7].

Wpływ maślanu sodu na szczelność jelit – co mówią badania naukowe?

Zgodnie z wynikami badań eksperymentalnych i klinicznych, maślan sodu wzmacnia strukturę tight junctions, zwiększając ekspresję białek takich jak claudin, occludin oraz ZO-1 [8]. Mechanizm ten bezpośrednio przekłada się na zmniejszenie przepuszczalności jelit.

Dodatkowo maślan wykazuje działanie przeciwzapalne poprzez hamowanie aktywności czynników prozapalnych oraz modulację odpowiedzi immunologicznej w obrębie jelit [2]. W literaturze naukowej podkreśla się, że regularna obecność maślanu w świetle jelita sprzyja utrzymaniu homeostazy jelitowej [9].

Czytaj więcej: Maślan sodu - właściwości, działanie i zastosowanie maślanu sodu

Maślan sodu a mikrobiota jelitowa – jak wspiera równowagę mikroflory?

Mikrobiota jelitowa odgrywa kluczową rolę w produkcji endogennego maślanu. Szczególnie istotne są bakterie z rodzaju Faecalibacterium i Roseburia, których obecność koreluje z lepszą integralnością bariery jelitowej [10].

Maślan sodu wspiera korzystne środowisko jelitowe, pośrednio wpływając na skład mikroflory i ograniczając rozwój bakterii prozapalnych. Badania wskazują, że odpowiednia podaż błonnika i SCFA jest jednym z fundamentów zdrowych jelit [4].

Sprawdź również: Mikrobiota jelitowa – czym jest i jak ją odżywiać?

Suplementacja maślanu sodu – kiedy warto ją rozważyć?

W warunkach obniżonej podaży błonnika, zaburzeń mikrobioty lub zwiększonego zapotrzebowania (np. intensywny trening), produkcja endogennego maślanu może być niewystarczająca. W takich sytuacjach suplementacja maślanu sodu, szczególnie w formie mikroenkapsulowanej, pozwala dostarczyć substancję aktywną bezpośrednio do jelita grubego [11].

Badania sugerują, że taka forma suplementacji może skutecznie wspierać funkcję bariery jelitowej oraz procesy regeneracyjne nabłonka [7].

Warto wiedzieć: Z czym łączyć suplementację maślanem sodu?

Sprawdź suplementy z maślanem sodu wspierające zdrowie jelit:

• -39%

Essensey Maślan Sodu SR Forte - 90 kaps.

1 porcja / 0,33 pln

29,98 pln

Najniższa cena: 48,98 pln -39%

Cena regularna: 48,98 pln -39%

Dodaj do koszyka

Trec Maślan Sodu Sodium Butyrate 500 - 90kaps.

1 porcja / 0,56 pln

49,99 pln

Dodaj do koszyka

Essensey Maślan Sodu SR - 90 kaps.

1 porcja / 0,44 pln

39,99 pln

Dodaj do koszyka

Maślan sodu a sport i regeneracja organizmu

U sportowców i osób aktywnych fizycznie obserwuje się okresowe zwiększenie przepuszczalności jelit, zwłaszcza podczas długotrwałych lub bardzo intensywnych jednostek treningowych [6]. Maślan sodu, poprzez wsparcie bariery jelitowej i ograniczenie stanu zapalnego, może pośrednio wpływać na lepszą regenerację i funkcjonowanie układu odpornościowego.

Z perspektywy dietetyki sportowej zdrowe jelita są kluczowe dla efektywnego wchłaniania składników odżywczych, co bezpośrednio przekłada się na adaptację treningową.

Sprawdź, jak działa w praktyce: Maślan sodu dla sportowców

Lepsze wchłanianie składników odżywczych:

• -39%

Essensey Maślan Sodu SR Forte - 90 kaps.

1 porcja / 0,33 pln

29,98 pln

Najniższa cena: 48,98 pln -39%

Cena regularna: 48,98 pln -39%

Dodaj do koszyka

Trec Maślan Sodu Sodium Butyrate 500 - 90kaps.

1 porcja / 0,56 pln

49,99 pln

Dodaj do koszyka

Essensey Maślan Sodu SR - 90 kaps.

1 porcja / 0,44 pln

39,99 pln

Dodaj do koszyka

Jak wspierać barierę jelitową na co dzień? (dieta + suplementacja)

Podstawą wsparcia bariery jelitowej jest dieta bogata w błonnik pokarmowy, skrobię oporną oraz produkty fermentowane. Te składniki sprzyjają naturalnej produkcji maślanu w jelitach [10].

Suplementacja maślanu sodu może stanowić uzupełnienie strategii żywieniowej, szczególnie w okresach zwiększonego stresu fizycznego lub ograniczonej różnorodności diety.

Czytaj więcej: Dieta na zdrowe jelita – co jeść, aby wspierać mikrobiotę

Najczęściej zadawane pytania o maślan sodu i szczelność jelit

Czy maślan sodu uszczelnia jelita?
Badania wskazują, że maślan sodu wspiera integralność tight junctions i zmniejsza przepuszczalność jelit [8].

Czy maślan sodu można łączyć z probiotykami?
Tak, połączenie maślanu z probiotykami może działać synergistycznie na mikrobiotę jelitową [9].

Sprawdź szczegóły: Maślan sodu a probiotyki

Jak długo stosować maślan sodu?
Czas suplementacji zależy od celu i stanu jelit, jednak w badaniach stosuje się zarówno krótkoterminowe, jak i dłuższe protokoły [11].

Bibliografia:

1. den Besten G., van Eunen K., Groen A.K., Venema K., Reijngoud D.J., Bakker B.M. The role of short-chain fatty acids in the interplay between diet, gut microbiota, and host energy metabolism. Journal of Lipid Research. 2013;54(9):2325–2340. DOI: 10.1194/jlr.R036012.

2. Hamer H.M., Jonkers D., Venema K., Vanhoutvin S., Troost F.J., Brummer R.J. Review article: the role of butyrate on colonic function. Alimentary Pharmacology & Therapeutics. 2008;27(2):104–119. DOI: 10.1111/j.1365-2036.2007.03562.x.

3. Turner J.R. Intestinal mucosal barrier function in health and disease. Nature Reviews Immunology. 2009;9(11):799–809. DOI: 10.1038/nri2653.

4. Peterson L.W., Artis D. Intestinal epithelial cells: regulators of barrier function and immune homeostasis. Nature Reviews Immunology. 2014;14(3):141–153. DOI: 10.1038/nri3608.

5. Bischoff S.C., Barbara G., Buurman W., et al. Intestinal permeability – a new target for disease prevention and therapy. BMC Gastroenterology. 2014;14:189. DOI: 10.1186/s12876-014-0189-7.

6. Costa R.J.S., Snipe R.M.J., Kitic C.M., Gibson P.R. Systematic review: exercise-induced gastrointestinal syndrome. Sports Medicine. 2017;47(7):1381–1399. DOI: 10.1007/s40279-016-0654-2.

7. Canani R.B., Costanzo M.D., Leone L., Pedata M., Meli R., Calignano A. Potential beneficial effects of butyrate in intestinal and extraintestinal diseases. World Journal of Gastroenterology. 2011;17(12):1519–1528. DOI: 10.3748/wjg.v17.i12.1519.

8. Peng L., Li Z.R., Green R.S., Holzman I.R., Lin J. Butyrate enhances the intestinal barrier by facilitating tight junction assembly via activation of AMP-activated protein kinase. Journal of Nutrition. 2009;139(9):1619–1625. DOI: 10.3945/jn.109.104638.

9. Louis P., Hold G.L., Flint H.J. The gut microbiota, bacterial metabolites and colorectal cancer. Nature Reviews Microbiology. 2014;12(10):661–672. DOI: 10.1038/nrmicro3344.

10. Koh A., De Vadder F., Kovatcheva-Datchary P., Bäckhed F. From dietary fiber to host physiology: short-chain fatty acids as key bacterial metabolites. Cell. 2016;165(6):1332–1345. DOI: 10.1016/j.cell.2016.05.041.

11. Vernia P., Annese V., Bresci G., et al. Topical butyrate improves efficacy of 5-ASA in refractory distal ulcerative colitis: results of a multicentre trial. European Journal of Clinical Investigation. 2003;33(3):244–248. DOI: 10.1046/j.1365-2362.2003.01130.x.

Źródła regulacyjne:

Brak bezpośrednich, dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych EFSA dotyczących maślanu sodu jako składnika suplementów diety (stan na dzień dostępu: 2026-01-14).