Czym są napoje roślinne i dlaczego warto je pić?

Jeszcze niedługi czas temu na sklepowych półkach z produktami roślinnymi znaleźć mogliśmy jedynie wyroby sojowe lub rzadko kiedy ryżowe. Obecnie mamy do wyboru naprawdę szeroki wachlarz napojów na bazie migdałów, kokosa owsa czy konopi.

Ich różnorodność i wszechstronność szybko zyskuje popularność. Swoich odbiorców napoje te znajdują wśród osób z nietolerancją laktozy (cukru mlecznego ssaków), wśród wegan czy tych, którzy zwyczajnie nie przepadają za zwykłym mlekiem krowim. Chociaż potocznie nadal mówimy „mleko migdałowe” czy „mleko ryżowe” to zgodnie z unijnymi przepisami „mlekiem” określać powinniśmy wyłącznie produkty pochodzenia zwierzęcego, a zatem „mleko krowie” czy „mleko kozie”. Czym są w takim razie napoje roślinne? Czy są zdrowe? Do jakich posiłków warto będzie ich używać?

Co zamiast mleka krowiego?

Obecny rynek napojów roślinnych rozwija się bardzo szeroko bez względu na przyjęte nazewnictwo. Na regałach sklepowych obecne są opakowania z napisem „mleko sojowe” czy „mleko ryżowe” co zupełnie nie przeszkadza producentom, którzy widzą bogate zainteresowanie wśród kupujących. Jako ciekawostka - pierwsza wzmianka o napoju roślinnym pojawiła się w książce z 1226 roku zatytułowanej „Kitabh al-tabikh”. Dokładniej mowa w niej o mleku migdałowym. Produkty roślinne mogą okazać się doskonałym zamiennikiem dla mleka zwierzęcego, dostarczając mnóstwo właściwości prozdrowotnych. Dobrą alternatywą dla produktu krowiego są napoje sojowe, ryżowe, migdałowe czy owsiane, bogate w białka roślinne, a często są również znaczne ilości wapnia.
Przyczyną pogorszonego samopoczucia po spożyciu mleka lub przetworu mlecznego jest tak zwana nietolerancja laktozy, która jest jedną z najpowszechniejszych nadwrażliwości pokarmowych. Stąd też wybór mleka roślinnego dla alergika to konieczność. Dla osób bez problemów z układem pokarmowym może być to z kolei ciekawe urozmaicenie jadłospisu i poszerzenie kulinarnych horyzontów. To przynosi prostą odpowiedź - napoje pochodzenia roślinnego są dla wszystkich. Alergia na białka mleka krowiego to częsty problem naszego społeczeństwa. Napoje roślinne można stosować jako zamiennik dla mleka krowiego do przygotowania owsianek, jaglanek, do pszennych płatków śniadaniowych, jako dodatek do kawy czy składnik wypiekanych ciast. Producenci starając się wyjść naprzeciw oczekiwaniom konsumentów tworzą gotowe dania, bądź słodkie desery powstałe na bazie składników roślinnych.

Najpopularniejsze rodzaje napojów roślinnych

Z całej gamy produktów roślinnych zdecydowanie najbardziej popularnym jest kokosowa alternatywa, czyli mleczko kokosowe. Napój ten powstaje z miąższu kokosa (a nie z wody pochodzącej z jego wnętrza). Sam miąższ kokosowy jest prozdrowotny, dlatego też produkt niesie ze sobą wiele cennych właściwości odżywczych. Mleczko wykazuje działanie antybakteryjne oraz antywirusowe, wspiera prawidłowe trawienie, a dodatkowo wycisza stany zapalne. Mleko kokosowe zawiera mniej wapnia niż tradycyjne mleko krowie, jednak znaczna zawartość fosforu działa korzystnie na kości.
Drugim popularnym napojem jest produkt sojowy. Na sklepowych półkach znajdziemy jego odmiany naturalne (bez dodatkowego cukru), słodzone lub smakowe (waniliowe czy czekoladowe). Szklanka takiego napoju dostarcza niemal 80 kcal, zawiera znaczną ilość białka oraz stanowi cenne źródło witaminy B. Dodatkowo, soja jest bogatym źródłem składników mineralnych, głównie potasu, wapnia, magnezu, fosforu i żelaza. Napój ryżowy pozyskuje się z brązowego ryżu. Jest to zboże bezglutenowe, dlatego produkt może być spożywany przez osoby będące na diecie bezglutenowej. Jest wspaniałym źródłem witamin z grupy B (zwłaszcza B1 oraz B6) i włókna pokarmowego. Cechuje się jednak znaczną kalorycznością, przez wysoką zawartość skrobi w ziarnie ryżu. Szklanka może dostarczać nawet do 150 kcal.
Jednym z bardziej wyrazistych, roślinnych zamienników mleka krowiego jest napój migdałowy. Wytwarza się go z pasty migdałowej, wody oraz dodatków aromatyzujących. Posiada wysoką zawartość przeciwutleniaczy, w tym witaminy E która jest silnym antyoksydantem aktywnie zwalczającym obecność wolnych rodników. Charakteryzuje się wyrazistym, orzechowym posmakiem. Z tego powodu znajduje dużo mniej uniwersalne zastosowanie. Świetnie sprawdza się jako dodatek do owsianek, jaglanek czy kawy.

Dlaczego warto sięgać po napoje roślinne?

Wykorzystywanie napojów roślinnych w codziennej kuchni jest ciekawą alternatywą dla tradycyjnego mleka krowiego. Decydując się na korzystanie z roślinnych zamienników warto poznać ich rodzaje oraz wiedzieć czym różnią się od siebie. Główny podział opiera się na zawartości mikro i makroelementów. Niektóre zawierają nieco więcej konkretnych witamin, inne bogate są w związki wpływające skutecznie na naszą odporność. Istotną rzeczą dla wegan jest wzbogacenie napojów dodatkowym wapniem. Z uwagi na unikalne właściwości odżywcze, wykluczenie mleka zwierzęcego i wszystkich jego przetworów może powodować niedobory pokarmowe, jeśli całościowa dieta będzie nieprawidłowo zbilansowana. Przy produktach roślinnych warto zwrócić uwagę na fortyfikowanie. Fortyfikacja żywności polega na wzbogacaniu jej w składniki odżywcze niezależnie czy występują one w danym produkcie naturalnie. Dlatego warto skupić się na tych wzbogaconych o wapń, witaminę D, witaminy z grupy B oraz niezbędne składniki mineralne. Napój roślinny, fortyfikowany może dostarczyć praktycznie tyle samo wapnia i białka co podobna ilość mleka krowiego.